Małgorzata Choczaj
Dramat w medium filmu. Kto się boi Virginii Woolf? – Amadeusz – Śmierć i dziewczyna

 

Katalog

open all | close all

Publikacji w katalogu: 43

Praca stanowi analizę wymienionych w tytule filmów, który podstawa jest krytyczne omówienie powszechnie obowiązujących perspektyw i metodologii badawczych w zakresie problemu adaptacji.

W pierwszym rozdziale autorka opisuje poszukiwania uniwersalnych modeli adaptacyjnych, tworzenie kolejnych technik przekładu, badanie relacji między sztukami, nierzadko poprzez niczym nieuzasadnione wartościowanie jednej z nich. Celem zreferowania stanu badań w tym zakresie jest uchwycenie zagrożeń wiążących się z powszechnym przyjęciem jednego paradygmatu badawczego jakim jest perspektywa literaturoznawczo-semiotyczna i problem „uksiążkowienia” filmu. Autorka, odwołując się do medioznawczej koncepcji Wernera Faulsticha, postrzega obowiązujący w badaniach nad adaptacją paradygmat jako niepełny i niespójny. Skłania się tym samym do przyjęcia perspektywy medioznawczej, w której zarówno książka, jak i film fabularny jawią się jako media przetwarzające i przekazujące literaturę (czyli konkretną opowieść, np. Wojnę światów) zgodnie z prawami własnej estetyki. Koncepcja ta zachęca do zmiany paradygmatu naukowego i uwalnia osobę badającą zagadnienie adaptacji od wszelkich literaturoznawczych konsekwencji. Tym samym pozwala wreszcie skoncentrować się na estetyce konkretnego medium.

W drugim rozdziale przyjęte metodologiczne podstawy zostają wykorzystane do analizy filmu Mike’a Nicholsa Kto się boi Virginii Woolf?, powstałego w odniesieniu do dramatu Edwarda Albee’ego o tym samym tytule. Fabularny debiut reżysera został uznany nie tylko za ekranizację słynnej sztuki teatralnej, lecz także za film, który w pełni wykorzystując bogate słownictwo dramatu jako pierwszy przełamał ograniczenia Kodeksu Haysa. Autorka koncentruje się jednak przede wszystkim na precyzji kształtowania konstrukcji opowiadanej historii, poszczególnych wątków i całej problematyki przez reżysera, zwłaszcza pod względem wizualnym. Wykorzystanie najnowszych osiągnięć techniki (zoom, filtry) pozwoliło Nicholsowi na uzyskanie dzieła, w pełni wykorzystującego możliwości medium filmu.

Kolejny rozdział stanowi studium poświęcone filmowi Miloša Formana jako realizacji opowieści o życiu Mozarta zaczerpniętej z dramatu Petera Shaffera – Amadeusz. Autorka proponuje szczegółową analizę filmu Formana jako autonomicznego dzieła zrealizowanego w medium filmu, powstałego dzięki współpracy autora sztuki i reżysera. Efektem tych prac jest film będący przykładem ścisłego powiązania formy i treści – harmonii między obrazem a muzyką, która staje się niemal jednym z głównych bohaterów. Poszczególne dzieła Mozarta tworzą całą sieć wątków powiązanych ściśle z warstwą wizualną i pogłębiających jej znaczenie według kilku zasad ukazywania muzyki w ramach filmowego medium, takich jak tematy muzyczne, objaśnianie muzyki przez kompozytora czy muzyka wykorzystująca media. Powiązanie muzyki i estetyki filmu czyni z Amadeusza harmonijny audiowizualny spektakl.

Ostatni rozdziałem pracy jest ujęcie Śmierci i dziewczyny Romana Polańskiego jako przykładu eksperymentalnej transpozycji dramatu Ariela Dorfmana na wizualny język filmu. Przenikanie słowno-obrazowe jest w tym filmie porównywane z Bachtinowską dialogizacją, która przenika żywioł europejskiej powieści. Znaczenie i motywacja słów zawartych w dialogach postaci wpływa na rozwój akcji, formę i rytm ujęć, a także ich zestawienie z postaciami i rekwizytami. Polański nie ogranicza się jednak wyłącznie do oddziaływania jednokierunkowego. Tak jak dialogowość wpływa na formy wizualizacji, tak też same obrazy rozszerzają zawarte w dialogach znaczenia, wytwarzając zupełnie nowe konteksty. Film jest nie tylko próbą udowodnienia winy domniemanemu lub autentycznemu oprawcy (sprzed lat), lecz także studium walki zhańbionej kobiety, walczącej o prawo do życia bez traumatycznych wspomnień.

O autorce

Małgorzata Choczaj – doktorantka Katedry Filmu, Telewizji i Nowych Mediów UAM, absolwentka wiedzy o teatrze (2006-2011) i filmoznawstwa (2008-2011). W 2011 przyjęta na Studium Doktoranckie Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej. Zajmuje się historią i teorią filmu światowego (w szczególności kinematografią amerykańską), korespondencją sztuk, estetyką medium filmu i przemocą audiowizualną filmu fabularnego. Obecnie pracuje nad dysertacją poświęconą twórczości filmowej Davida Finchera.

Małgorzata Choczaj_Dramat w medium filmu. Kto się boi Virginii Woolf – Amadeusz – Śmierć i dziewczyna

Tytul: Dramat w medium filmu. Kto się boi Virginii Woolf? – Amadeusz – Śmierć i dziewczyna
Autor:
Seria:
Wydawca:
Data wydania: czerwiec 2013
ISBN: 978-83-62854-13-4
Liczba stron: 128
Recenzenci: prof. dr hab. Krzysztof Kozłowski, prof. UAM dr hab. Mikołaj Jazdon, prof. dr hab. Seweryna Wysłouch
 

Brak komentarzy

Bądź pierwszym komentującym.

Napisz komentarz


 

 

Nowości

Bal w Operze – 75 lat poematu. Teksty pokonferencyjne

Zbiór artykułów opublikowanych w niniejszym tomie stanowi pokłosie ogólnopolskiej studencko-doktoranckiej konferencji naukowej „Bal w Operze – 75 lat poematu”,...

 

Małgorzata Choczaj
Dramat w medium filmu. Kto się boi Virginii Woolf? – Amadeusz – Śmierć i dziewczyna

Praca stanowi analizę wymienionych w tytule filmów, który podstawa jest krytyczne omówienie powszechnie obowiązujących perspektyw i metodologii badawczych...

 

Anna Zglińska
Pornografia śmierci czy tworzenie miejsc pamięci. Opuszczone cmentarze w krajobrazie kulturowym Polski po 1945 roku

Poniższy artykuł podejmuje zagadnienia związane z funkcjonowaniem opuszczonych cmentarzy wszelkich wyznań i grup społecznych, które od 1945 roku ulegały najpierw...