Jan Zdunik
O piekielnej przestrzeni w twórczości Juliana Tuwima

 

Katalog

open all | close all

Publikacji w katalogu: 43

Głównym celem artykułu jest przedstawienie diabelskich i demonologicznych zainteresowań Juliana Tuwima na podstawie analizy trzech tekstów: antropologicznych szkiców – Czarów i czartów polskich, Czarnej mszy oraz Balu w Operze. Szczególna uwaga została zwrócona na dwa pierwsze dzieła; wydaje się, że mimo dużej wartości dla badaczy literatury, badane są stosunkowo rzadko, choć mogą być uznawane za jeden z elementów przełomu w twórczości Tuwima. Pierwszy z analizowanych tekstów poświęcony został kulturowemu zjawisku czarów – głównie w okresie staropolskim i oświeceniowym. Chociaż formalnie dzieło posiada elementy stylu naukowego – aparat krytyczny, internacjonalizmy, logiczny układ treści, to warsztat naukowy badacza może budzić wątpliwości. Daleko Tuwimowi do obiektywizmu humanistycznego naukowca; zdecydowanie opowiada się po stronie oświeceniowych intelektualistów, którzy walczyli z zabobonnymi rytuałami ludowymi. Poeta nie próbuje zrozumieć tych elementów kulturowych w kontekście ówczesnej wiedzy, duchowości czy stosunków społecznych. Dopiero w ostatnich zdaniach dzieła objawia się zrozumienie dla ulotności ludzkiej wiedzy i świadomości świata.
Czarna msza jest dziełem naukowo zbudowanym lepiej niż Czary i czarty polskie. Metodologicznie spójna i rzetelna praca poszukuje źródeł kultu Szatana w wydarzeniach historycznych i społecznych, a także w powszechnej duchowości średniowiecza, nie epatuje zbrutalizowanymi opisami, zachowuje styl naukowy. Dwa odmienne szkice prezentują różne oblicza Tuwima-naukowca.
Druga część pracy poświęcona jest być może najbardziej znanemu dziełu Tuwima – monumentalnemu poematowi Bal w Operze. Analiza przestrzeni oparta jest na teoretycznoliterackich teoriach Władimira Toporova, Mieczysława Porębskiego a także Mariana Płacheckiego wokół schematów centrum-peryferie. Należy też zauważyć, że przestrzeń balu niesie za sobą wiele skojarzeń ze sferą występów kabaretowych, w których tworzenie był Tuwim przed wojną aktywnie zaangażowany, chaotyczny kabaret pozornie dokonuje destrukcji całego (wszech) świata. Lektura przestrzenna Balu w Operze poprzez teorię Toporova zamyka się w konstatacji o braku spokojnego centrum, przestrzeni bezpiecznej; peregrynacje wokół najbezpieczniejszego miejsca – wsi nie dają się wpisać w schematy, stworzone przez rosyjskiego semiologia. Pozorne zatem ulokowanie wsi w centrum wynika z jej prawdziwości wobec destrukcyjnego świata i fałszywego języka miejskiej sfery balu. Zwyczajne życie na wsi zostaje jednak naruszone poprzez krążący wszędzie pieniądz, symbolizowany przez piekielnego potwora – Lewiatana. On powoduje, że, wydaje się, rozdzielone piekło rozszerza się na cały świat. Wieś – w interpretacji autora – nie ulega destrukcji, jest jednak poetyckim, Tuwimowskim ostrzeżeniem przed zagładą i utratą miejsc prawdziwiej bezpiecznych.

O autorze

Jan Zdunik – ur. 1990, studiuje na Uniwersytecie Warszawskim (polonistykę na Wydziale Polonistyki i psychologię w ramach Kolegium MISH). Interesuje się literaturą międzywojnia i teorią literatury.

Pobierz publikację, klikając w poniższy link

Jan Zdunik, O piekielnej przestrzeni w twórczości Juliana Tuwima
Publikację pobrano 1301 razy.
Rozmiar pliku: 148.43 kB
Rodzaj pliku: pdf (pdf)

Publikacje w Bibliotece Humanistycznej są dostępne bezpłatnie, ale możesz pomóc nam utrzymać i rozwijać tę inicjatywę.
Wybierz kwotę, którą chcesz przekazać i kliknij przycisk z napisem "Przekaż darowiznę":

              

Możesz też przekazać dowolną inną kwotę.
Z góry dziękujemy!

Tytul: O piekielnej przestrzeni w twórczości Juliana Tuwima
Autor:
Seria:
Wydawca:
Data wydania: marzec 2011
ISBN: 978-83-62854-03-5 (numer ISBN całego tomu pokonferencyjnego)
Liczba stron: 17
Recenzenci:
 

Brak komentarzy

Bądź pierwszym komentującym.

Napisz komentarz


 

 

Nowości

Bal w Operze – 75 lat poematu. Teksty pokonferencyjne

Zbiór artykułów opublikowanych w niniejszym tomie stanowi pokłosie ogólnopolskiej studencko-doktoranckiej konferencji naukowej „Bal w Operze – 75 lat poematu”,...

 

Małgorzata Choczaj
Dramat w medium filmu. Kto się boi Virginii Woolf? – Amadeusz – Śmierć i dziewczyna

Praca stanowi analizę wymienionych w tytule filmów, który podstawa jest krytyczne omówienie powszechnie obowiązujących perspektyw i metodologii badawczych...

 

Anna Zglińska
Pornografia śmierci czy tworzenie miejsc pamięci. Opuszczone cmentarze w krajobrazie kulturowym Polski po 1945 roku

Poniższy artykuł podejmuje zagadnienia związane z funkcjonowaniem opuszczonych cmentarzy wszelkich wyznań i grup społecznych, które od 1945 roku ulegały najpierw...