Biblioteka Humanistyczna

Piotr Napierała Karol II Habsburg i wyimaginowana głupota niektórych władców

Dawid Klimczak — Mon, 18 Apr 2011 08:43:17 +0000

Głupota władców to temat bardzo atrakcyjny literacko. Tak bardzo, że częstokroć dopasowywano wydarzenia historii powszechnej do wymagań owego stereotypu. Bardzo często przekonanie o rzekomej głupocie jakiegoś historycznego władcy, było jedynie wynikiem propagandy antymonarchistycznej uprawianej przez Wigów, liberałów, demokratów lub socjalistów przez całe stulecia. Często cień na panującego rzucał aparat propagandowy innego państwa i innego władcy. Do dziś oceniamy np. Wettinów według stereotypu skonstruowanego przez propagandę pruską. W wielu przypadkach źródłem przekonania o głupocie jakiegoś władcy były różnice ustrojowe. Tak, jak Tobias Smollett i Henry Fielding podkpiwali sobie z francuskiej monarchii, tak Denis Diderot czynił dowcipne aluzje na temat do brytyjskiego parlamentaryzmu. Zdarzali się, rzecz jasna, nierozsądni władcy, jednak ich zapędy hamowali zwykle ministrowie lub przynajmniej próbowali to robić. Warto więc postawić sobie pytanie: Co czyni króla potencjalnie śmiesznym? Wydaje się, że jest to fakt, że władza królewska to władza prywatna, a więc władza, która ma głęboko ludzki wymiar. Gdy piszemy o jakiejś „królewskiej” epoce, nasza uwagę przyciągają w ogromnej mierze ludzkie słabostki i śmiesznostki władców, gdy tymczasem parlament jawi się zawsze jako poważny, wielogłowy i ponadludzki twór. Nieskuteczny i niekompetentny parlament jawi się większości jako zbyt poważny, by go po prostu wyśmiać. Można jedynie go skrytykować.

O Autorze

Dr Piotr Napierała (ur. 1982 w Poznaniu), zajmuje się myślą polityczną Oświecenia i jego przeciwników oraz dyplomacją Francji i Anglii XVIII wieku, a także kwestiami związanymi z ustrojem państw (Niemcy, Szwecja, Wielka Brytania, Francja) w tej epoce.

Finał konkursu "Odkryj e-wolontariat"
Głosuj na magazyn "Słowa i Rzeczy"

Pobierz publikację, klikając w poniższy link

Piotr Napierała, Karol II Habsburg i wyimaginowana głupota niektórych władców
Publikację pobrano 247 razy.
Rozmiar pliku: 176.89 kB
Rodzaj pliku: (pdf)

Weronika Pawlik-Kwaśniewska Mroczna strona wieku świateł. Pisarze polskiego oświecenia o diable

Dawid Klimczak — Sat, 12 Mar 2011 20:01:50 +0000

Mroczna strona „wieku świateł” nie została jeszcze do końca rozpoznana. W artykule przedstawiono wypowiedzi pisarzy polskiego oświecenia o diable i jego domenie. Uwzględniono przy tym następujące teksty: Diabeł w swojej postaci Jana Chryzostoma Bohomolca, Nowe Ateny Benedykta Chmielowskiego, Diabeł i zboże Antoniego Goreckiego oraz Rękopis znaleziony w Saragossie Jana Potockiego. Artykuł pokazuje, jak zmienia się wizerunek diabła i jego kompetencje między barokiem a romantyzmem (od emblematu strachu po ujęcia parodystyczne). Prezentuje różnorodne oblicza demona, od przedstawień dosłownych do metaforycznych, od alegorycznych do karykaturalnych. Na początku zarysowano w nim kontekst barokowy, przedstawiając diabła widzianego oczami reprezentanta kultury saskiej. Następnie przedstawiono ujęcia oświeceniowe, skupiając się przede wszystkim na rozprawie Bohomolca, łączącej w sobie racjonalizm autora z teologiczną koncepcją szatana. W zakończeniu natomiast zajęto się wypowiedzią Goreckiego sygnalizującą nadejście romantycznych reinterpretacji toposu diabła oraz fantastycznym charakterem powieści Potockiego.

O Autorce

Weronika Pawlik-Kwaśniewska - jest magistrantką prof. dr hab. Jadwigi Chudziakowej (Archeologia UMK) oraz doktorantką dr hab. Danuty Kowalewskiej (Filologia polska UMK). Jej zainteresowania badawcze to: demonologia, zjawiska nadprzyrodzone w literaturze i kulturze dawnej, rokoko, sentymentalizm, klasycyzm stanisławowski.

Finał konkursu "Odkryj e-wolontariat"
Głosuj na magazyn "Słowa i Rzeczy"

Pobierz publikację, klikając w poniższy link

Weronika Pawlik-Kwaśniewska, Mroczna strona wieku świateł. Pisarze polskiego oświecenia o diable
Publikację pobrano 320 razy.
Rozmiar pliku: 147.98 kB
Rodzaj pliku: (pdf)

Justyna Szlachta-Misztal Wizerunek diabła oraz demonów w górnośląskich podaniach ludowych

Dawid Klimczak — Sat, 19 Feb 2011 16:51:57 +0000

Czytając pozycje literatury pięknej, czy też oglądając filmy oraz spektakle teatralne dotyczące specyfiki i funkcjonowania społeczeństwa Górnego Śląska nie trudno dostrzec dość dużego nawarstwienia podań ludowych, pełnych przeróżnych upiorów oraz diabłów, przekazywanych ustnie młodszemu pokoleniu przez starsze. Podania te zawsze przekazywane były w konkretnym celu. Ich głównym zadaniem było pouczanie społeczeństwa jak godnie żyć. Są bowiem niczym innym, jak odzwierciedleniem tego, co dla tych ludzi było ważne, doniosłe, posiadało szczególną wartość.

Szczególne miejsce zajmowały opowieści o działaniach i szkodach wyrządzonych przez diabła, nazywanego w tych stronach często Gizdem, Cornym, Kuternogą, Njaduchem, Ancychrystem, Rokitą czy Kozybunem. Owe podania nie charakteryzują jednak samego wyglądu diabła (takie informacje znaleźć można raczej w innych gatunkach, np. w bajce magicznej), lecz ukazują negatywne skutki jego działalności oraz niewyobrażalne szkody ludzkie, które powstają przy działaniu pod jego wpływem. Niewątpliwie jednak w jakiś sposób charakteryzują postać samego diabła, jego cechy oraz zamiary.

Drugim ważnym tematem, obecnym w podaniach ludu górnośląskiego to barwne opowieści o demonach, wszelkiego rodzaju utopcach, skarbnikach, skrzatach czy jaroszkach.

Pomimo, iż są to opowieści o tradycji ustnej, w późniejszych latach spisane i skatalogowane, stanowią niewątpliwie cenne źródło informacji na temat wyobrażeń ludu odnośnie personifikacji postaci diabła, demonów, strachów, duchów oraz śmierci.

O Autorce

Justyna Szlachta-Misztal – doktorantka w Katedrze Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Zainteresowania badawcze skupione wokół zagadnienia pogranicznego charakteru Górnego Śląska ukazanego w perspektywie współczesnej literatury tożsamościowej.

Finał konkursu "Odkryj e-wolontariat"
Głosuj na magazyn "Słowa i Rzeczy"

Pobierz publikację, klikając w poniższy link

Justyna Szlachta-Misztal, Wizerunek diabła oraz demonów w górnośląskich podaniach ludowych
Publikację pobrano 497 razy.
Rozmiar pliku: 348.32 kB
Rodzaj pliku: (pdf)

Agnieszka Doda-WyszyńskaGranice głupoty? Semiotyczna analiza naiwności w relacjach władzy

Dawid Klimczak — Sat, 19 Feb 2011 16:37:11 +0000

Czy istnieje definicja głupoty? Czy istnieją granice głupoty? Wychodzę od teorii Jurija Łotmana (zawartej w Kulturze i eksplozji), który zwraca uwagę na tzw. nieograniczone pojęcia, do których między innymi można zaliczyć pojęcie głupca czy głupoty. Głupota wpisuje się według Łotmana w strukturę ternarną: głupiec – mądry – wariat. Głupiec i wariat w takim układzie są antonimami. Zachowanie głupca jest całkowicie przewidywalne, tak jak zachowanie mądrego, które w końcu opisuje się jako normę. Najciekawszym więc elementem systemu jest według Łotmana zachowanie szalone – jego nosiciel zys kuje „dodatkową swobodę przy naruszaniu zakazów”.

Rysuje się tu ciekawe założenie o „drugiej stronie” głupoty jako nie tylko braku (mądrości) lecz jako o nadmiarze, i dlatego definiowana jest ona jako szaleństwo. Mechanizmy tak pojętego „szaleństwa” ukazuje film pt. Jabłka Adama, w reż. Andreasa Thomasa Jensena. Analiza filmu pozwala przemieścić głupotę do innej triady: głu piec – roztropny – naiwny. Ten film to alegoria, imię głównego bohatera przywołuje skojarzenia z pierwszym człowiekiem, który poddany władzy Boga, tej władzy się sprzeciwia. Problem władzy dotyczy nie tylko relacji międzyludzkich lecz także relacji człowieka z Bogiem, a może nawet ta „ostateczna” relacja staje się matrycą pozostałych.

O Autorce

Agnieszka Doda-Wyszyńska – doktor filozofii, adiunkt w Zakładzie Semiotyki Kultury Instytutu Kulturoznawstwa UAM w Poznaniu, kilka lat zgłębiała tajniki psychoanalizy lacanowskiej (autorka książki Pośpiech i cynizm. Wokół teorii dyskursów Jacques’a Lacana, wyd. Humaniora 2002), obecnie interesuje się tzw. „filozofią przedstawienia”, głównie teorią Jacques’a Rancièr’a.

Finał konkursu "Odkryj e-wolontariat"
Głosuj na magazyn "Słowa i Rzeczy"

Pobierz publikację, klikając w poniższy link

Agnieszka Doda-Wyszyńska, Granice głupoty? Semiotyczna analiza naiwności w relacjach władzy
Publikację pobrano 193 razy.
Rozmiar pliku: 147.27 kB
Rodzaj pliku: (pdf)

Emilia Deutsch Obraz głupców oraz głupoty w polskich, czeskich i angielskich przysłowiach, sentencjach i skrzydlatych słowach

Dawid Klimczak — Sat, 19 Feb 2011 16:23:58 +0000

Zjawisko głupoty oraz postać głupca znajduje swoje odbicie w przysłowiach, sentencjach oraz skrzydlatych słowach we wszystkich językach świata. W językach zachodniosłowiańskich, na przykład w języku polskim i czeskim, znajdują się pewne zbieżności w oddawaniu wizerunku głupca oraz zjawiska głupoty wynikające z faktu bliskiego pokrewieństwa między owymi językami. Zbieżność między językiem angielskim a polskim i czeskim w przedstawianiu tego zjawiska jest wynikiem między innymi tego, że cechy głupców są podobne bez względu na miejsce ich występowania. Cechami tymi są na przykład: gadatliwość osoby głupiej, wysokie mniemanie o sobie, chęć podobania się innym. W związkach frazeologicznych dotyczących głupoty podkreślany jest często fakt, iż prawdziwym głupcem jest ten, kto aż do podeszłego wieku nie zdążył zmądrzeć, a brak rozumu u osób młodych jest być może cechę przemijającą. Mądrość jest wynikiem doświadczenia, a człowiek, który pomimo wielu doświadczeń życiowych nie zyskał rozumu, jest prawdziwym głupcem. W wielu przysłowiach, sentencjach i skrzydlatych słowach podkreśla się fakt, że osób niemądrych jest o wiele więcej niż tych, którym rozumu nie brakuje. Głupiec to także człowiek przesadnie prawdomówny oraz nadmiernie wesoły. Ciekawsze od tego, co jest zbieżne w obrazie głupców i głupoty w językach polskim, czeskim i angielskim, jest to, co dzieli owe obrazy językowe. Uderzający jest przede wszystkim fakt przypisywania głupoty przedstawicielom swoich narodów w przypadku Polaków i Czechów, podczas gdy w przysłowiach i sentencjach angielskich nie odnalazłam tego typu związków frazeologicznych.

O Autorce

Urodziłam się w 1985 roku w Poznaniu. Jestem absolwentką filologii słowiańsko-polskiej(z językiem czeskim) na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W trakcie trwania studiów otrzymałam stypendium rządowe na studia w Pradze, gdzie uczęszczałam na zajęcia z językoznawstwa, bohemistyki oraz na kurs języka czeskiego dla obcokrajowców. W trakcie rocznego pobytu w Pradze odbyłam także staż w Ambasadzie Polskiej w oddziale politycznym oraz wolontariat w Instytucie Polskim. Studia na Uniwersytecie Adama Mickiewicza zakończyłam z nagrodą Kierownika Instytutu. Moja praca magisterska na temat językowych środków perswazji w czeskiej reklamie kosmetyków znalazła się w finale Wydziałowego Konkursu na Najlepszą Pracę Magisterską. Obecnie jestem doktorantką w Zakładzie Językoznawstwa Porównawczego w Instytucie Filologii Słowiańskiej UAM. Piszę pracę doktorska na temat agentywnych nazw osobowych w językach zachodniosłowiańskich. W tym roku akademickim przebywam na stypendium Fundacji na Rzecz Narodu Serbołużyckiego w Lipsku, gdzie studiuję sorabistykę. Interesuję się także przekładem literackim. Hobbystycznie tłumaczę literaturę czeską i łużycką na język polski. Współredaguję czasopismo młodych poetów „Okowykol okularny” (dodatek do „Protokołu Kulturalnego” pod red. J. Grupińskiego).

Finał konkursu "Odkryj e-wolontariat"
Głosuj na magazyn "Słowa i Rzeczy"

Pobierz publikację, klikając w poniższy link

Emilia Deutsch, Obraz głupców oraz głupoty w polskich, czeskich i angielskich przysłowiach, sentencjach i skrzydlatych słowach
Publikację pobrano 521 razy.
Rozmiar pliku: 130.5 kB
Rodzaj pliku: (pdf)

Emilian Prałat Summum malum Miodraga Bulatovicia. Zło a psychologia głębi

Dawid Klimczak — Sat, 19 Feb 2011 16:05:05 +0000

Praca traktuje o przejawach zła w twórczości Miodraga Bulatovicia w perspektywie psychologii głębi spod znaku Carla Gustava Junga. Głównymi obszarami dociekań są manifestacje kategorii Cienia i archetypu. Analizie przejawów ponerologii, form obecności zła i złego towarzyszą odwołania do sfery ikonicznej. Literacka kreacja rozpatrywana jest również jako swoisty kod ikoniczny, którego axis mundi stanowi zło. Paradygmat sztuk wizualnych ukazany zostaje poprzez konfrontację prozy Bulatovicia z malarstwem Hieronima Boscha; makabryczny, odrażający i sadystyczny erotyzm z filozofią markiza de Sade. Całość zamyka fragment poświęcony rozważaniom dotyczącym złego demiurga, a sięgający do myśli filozoficznej E. Ciorana.

O Autorze

Emilian Prałat (ur. 1984), historyk sztuki, slawista.

Finał konkursu "Odkryj e-wolontariat"
Głosuj na magazyn "Słowa i Rzeczy"

Pobierz publikację, klikając w poniższy link

Emilian Prałat, Summum malum Miodraga Bulatovicia. Zło a psychologia głębi
Publikację pobrano 483 razy.
Rozmiar pliku: 954.87 kB
Rodzaj pliku: (pdf)

Barbara Pitak Inteligentny Jaś Fasola?

Dawid Klimczak — Mon, 10 Jan 2011 00:19:06 +0000

„W tym szaleństwie jest metoda” – słowa wypowiedziane przez Poloniusza mogą być traktowane jako motyw przewodni tekstu zatytułowanego „Inteligenty Jaś Fasola?”.

To przekorne spojrzenie na tego błaznowatego bohatera, (re)interpretacja wybranych skeczów z jego udziałem oraz próba odnalezienia w Fasoli kogoś na kształt naszego „krzywego zwierciadła”. Tłem do moim rozważań są teorie dotyczące głupoty i śmiechu opisane m.in. w: Stupidity Avital Ronell; The Encyklopedia of Stupidity Matthijsa van Boxsel i The Logic of the Absurd: On Film and Television Comedy Jerrego Palmera.

O Autorce

Absolwentka kulturoznawstwa oraz studentka V roku wiedzy o teatrze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zdobywczyni wyróżnienia w konkursie „Dolina kreatywna 2007/2008” – w dziedzinie teatr – organizowanym przez Telewizję Polską. Interesuje się dramaturgią oraz powinowactwem sztuk. Zafascynowana historią amerykańskiego musicalu teatralnego i filmowego.

Finał konkursu "Odkryj e-wolontariat"
Głosuj na magazyn "Słowa i Rzeczy"

Pobierz publikację, klikając w poniższy link

Barbara Pitak, Inteligentny Jaś Fasola?
Publikację pobrano 274 razy.
Rozmiar pliku: 149.18 kB
Rodzaj pliku: (pdf)

Anna Szymańska Głupi i głupota w satyrze menippejskiej. Refleksje wokół „Apocolocyntosis” Seneki

Dawid Klimczak — Sun, 09 Jan 2011 23:46:03 +0000

„Apocolocyntosis” to satyra menippejska na śmierć Cezara Klaudiusza. Jest to utwór o bardzo rozbudowanej, niekonwencjonalnej złośliwości, która polega na przedstawianiu w bardzo niezręcznych sytuacjach i wyśmiewaniu jako głupców osób publicznych. Seneka w „Apocolocyntosis” ukazuje zarówno władcę, jak i jego rodzinę jako ludzi odznaczających się głupotą zarówno w życiu prywatnym, jak i w kwestiach dotyczących państwa. Kwestią godną omówienia jest słownictwo, jakim posługuje się myśliciel. Kolejnym ważnym zagadnieniem jest wielopoziomowy komizm. Celem „Apocolocyntosis”, podobnie jak i innych satyr menippejskich (oraz utworów zawierających cechy tego gatunku), nie jest jedynie ukazanie głupoty jako takiej. Przedstawienie osobistości jako głupca i krytyka jego ułomności staje się bowiem okazją do refleksji nad sprawami wagi społecznej.

O Autorce

Absolwentka filologii klasycznej UG. Studiowała również filozofię w tejże uczelni. Od 10.2009 doktorantka w IFK UW. Swoje zainteresowania skupia wokół łacińskiej literatury filozoficznej, zwłaszcza Apulejusza i Seneki.

Finał konkursu "Odkryj e-wolontariat"
Głosuj na magazyn "Słowa i Rzeczy"

Pobierz publikację, klikając w poniższy link

Anna Szymańska, Głupi i głupota w satyrze menippejskiej. Refleksje wokół „Apocolocyntosis” Seneki
Publikację pobrano 218 razy.
Rozmiar pliku: 135.76 kB
Rodzaj pliku: (pdf)

Anna Brzostek Językowe sposoby przedstawiania głupoty w przysłowiach niemieckich

Dawid Klimczak — Sun, 09 Jan 2011 22:21:26 +0000

Problematyka głupoty w przysłowiach niemieckich jest obecna w różnej formie i funkcji. W języku niemieckim przysłowia, w których występują konotacje odnośnie głupoty lub głupca reprezentują jedną z liczniejszych grup tematycznych. Wizerunek głupca i jego atrybutów przedstawiany jest w rozmaity sposób. W artykule przedstawiona jest zarówno lingwistyczna analiza aspektu leksykalnego, jak i sfera funkcjonalna określonych przysłów. Autorka zwraca uwagę na antonimiczne przedstawienie głupoty i mądrości, które ma na celu ukazanie właściwej postawy. Analiza lingwistyczna daję podstawę również do wyodrębnienia cech charakterystycznych głupca, które są wyraźnie wyeksponowane przy pomocy językowych środków stylistycznych i stanowią nierozerwalne atrybuty głupoty.

O Autorce

Absolwentka studiów doktoranckich, dyscyplina naukowa: językoznawstwo, absolwentka: Filologii Germańskiej (UMK Toruń,) Filologii Rosyjskiej (UWM Olsztyn) i Podyplomowego Studium Historii (UWM Olsztyn).

Finał konkursu "Odkryj e-wolontariat"
Głosuj na magazyn "Słowa i Rzeczy"

Pobierz publikację, klikając w poniższy link

Anna Brzostek, Językowe sposoby przedstawiania głupoty w przysłowiach niemieckich
Publikację pobrano 331 razy.
Rozmiar pliku: 116.96 kB
Rodzaj pliku: (pdf)